Uitzonderlijke sluiting van BIOPARC Valencia deze zondag 14 december vanwege weeralarm

Een pijnlijk verlies voor de neushoorngroep van het park in Valencia

Het Spaanse dierenpark maakt een bijzonder zware beproeving door met het verlies van een dier dat zeer geliefd was bij de teams. Binnen Bioparc Valencia moesten de verzorgers en het technische personeel besluiten om de jonge vrouwelijke zuidelijke witte neushoorn Ami, nog maar 7 jaar oud, te laten euthanaseren om een einde te maken aan ondraaglijk geworden lijden.

Het nieuws dompelt alle professionals die zich inzetten voor het dierenwelzijn en het dagelijks leven delen van deze indrukwekkende maar kwetsbare wezens, in diepe rouw. Ami onderscheidde zich door een sociaal en bijzonder vriendelijk karakter, zowel tegenover de verzorgers die haar dagelijks begeleidden als tegenover haar soortgenoten in het verblijf, waarmee ze een doorslaggevende rol speelde in de samenhang en de harmonie van de groep.

Haar aanwezigheid had in het bijzonder gezorgd voor een sfeer van verstandhouding die leidde tot een historische mijlpaal voor het instituut in Valencia: de geboorte van Kairu in november 2025, het allereerste neushoornkalfje dat binnen de faciliteiten van het park ter wereld kwam. Ami heeft zo een onuitwisbare stempel gedrukt op de evolutie van deze kweekgroep voordat haar gezondheid onomkeerbaar achteruitging.

Van de Zweedse dierentuin Kolmården naar de faciliteiten van de savanne in Valencia

Het traject van Ami sloot naadloos aan bij de internationale inspanningen om met uitsterven bedreigde diersoorten te beschermen. Het jonge vrouwtje was in 2023 vanuit de Zweedse dierentuin Kolmården naar Spanje gekomen in het kader van het Europees fokprogramma (EEP) voor de zuidelijke witte neushoorn (Ceratotherium simum simum).

Voor haar overplaatsing naar Spanje had het dier in Zweden al ernstige huidproblemen overwonnen, die geleidelijk verdwenen vóór haar reis naar de Middellandse Zeekust. Eenmaal aangekomen in Valencia toonde Ami een uitstekend aanpassingsvermogen, waarbij ze haar nieuwe leefomgeving snel verkende en hechte banden opbouwde met de andere leden van de groep.

In het uitgestrekte buitenverblijf dat de ecosystemen van de Afrikaanse savanne nabootst, leefde Ami vreedzaam samen in een gemengde gemeenschap met het mannetje Martin, de vrouwtjes Nombula en Kwanza en de jonge Kairu. Dit specifieke verblijf herbergt ook andere Afrikaanse soorten zoals hartmannzebra's (Equus zebra ssp. Hartmannae) en een gevarieerde vogelpopulatie met maraboes (Leptoptilos crumeniferus), roze pelikanen (Pelecanus onocrotalus), heilige ibissen (Threskiornis aethiopicus) en diverse soorten eendvogels.

Een snelle klinische achteruitgang en de waarschuwing voor een fatale beenmergziekte

Ondanks deze schijnbare aanpassing merkte het biologische team dankzij oplettendheid na verloop van tijd verontrustende afwijkingen op. Langdurige perioden van apathie en ongebruikelijke veranderingen in haar dagelijkse gedrag brachten het veterinaire team ertoe de gezondheidsmonitoring op te voeren en grondig medisch onderzoek te verrichten.

De ingestelde therapeutische protocollen en de herhaalde inspanningen van de verzorgers konden de negatieve evolutie van haar algemene toestand niet keren. Gezien de complexiteit van het dossier deed het parkteam een beroep op de expertise van specialisten van de paardenkliniek van de Universidad CEU Cardenal Herrera in Valencia. Door de fylogenetische verwantschap op afstand tussen neushoorns en paarden delen deze twee families grote fysiologische overeenkomsten en vergelijkbare pathologieën.

Bloedonderzoeken brachten bijzonder ernstige en alarmerende verstoringen aan het licht. De klinische parameters wezen erop dat Ami er niet langer in slaagde haar rode bloedcellen correct aan te maken, terwijl haar gehalte aan bloedplaatjes volledig instortte tot het kritieke nulpunt. Deze vaststellingen wezen direct op een fatale onderliggende beenmergaandoening die sluipend vorderde.

Tijdens de laatste twee maanden voorafgaand aan de fatale afloop versnelde de achteruitgang aanzienlijk. Geconfronteerd met dit onomkeerbare klinische beeld en in nauw overleg met de coördinatie-instanties van het Europees fokprogramma voor bedreigde diersoorten oordeelde de zoölogische leiding dat therapeutische hardnekkigheid niet te rechtvaardigen was en werd overgegaan tot euthanasie om haar langdurige lijdensweg te besparen.

Groot wetenschappelijk belang voor onderzoek en diergeneeskunde

Met als doel deze beproeving om te zetten in waardevolle kennis voor de toekomst van de soort werd onmiddellijk gestart met een rigoureus autopsieprotocol. De necropsieprocedures werden uitgevoerd in nauwe samenwerking met de afdeling pathologie van de Universidad CEU Cardenal Herrera, waarbij het uitzonderlijke en zeldzame karakter van deze pathologie bij een jonge witte neushoorn werd bevestigd.

De verzamelde gegevens worden momenteel onderworpen aan een volledig histopathologisch onderzoek waarvan de definitieve conclusies nog worden afgewacht. Wetenschappers proberen de precieze oorsprong van het beenmergdisfunctioneren te achterhalen en de mechanismen die leidden tot een totale stilstand van de trombocyten- en erytrocytenaanmaak.

Alle anatomopathologische resultaten zullen worden opgenomen in de onderzoeksprogramma's van de instelling en worden gedeeld met de World Association of Zoos and Aquariums (WAZA), waarvan het park in Valencia actief lid is. Deze nieuwe klinische observaties zullen de internationale diergeneeskundige literatuur verrijken en waardevolle handvatten bieden aan verzorgers wereldwijd die te maken krijgen met vergelijkbare hematologische aandoeningen bij andere exemplaren.

De mondiale instandhoudingsstrategie tegen het uitsterven van de neushoorn

Het drama in Valencia herinnert aan de immense uitdagingen bij het behoud van de witte neushoorn, een iconische soort op de Rode Lijst van de Internationale Unie voor Natuurbescherming (IUCN). In het wild blijven deze dieren het doelwit van meedogenloze stroperij, gevoed door de illegale handel in en de jacht op hun hoorn.

Om dit dreigende gevaar tegen te gaan pleit de IUCN voor de implementatie van het strategische 'One Plan Approach'-concept. Deze doctrine stelt dat populaties die in hun oorspronkelijke leefgebied leven (in-situbehoud) en individuen die in dierentuinen worden gehuisvest (ex-situbehoud) moeten worden beschouwd en beheerd als één enkele, mondiale metapopulatie.

Binnen dit kader vormen wetenschappelijk gemonitorde kweekprogramma's in dierentuinen een levensvatbare genetische reserve die mogelijke herintroducties kan ondersteunen als natuurlijke toevluchtsoorden zouden instorten. Tegelijkertijd ondersteunt het instituut in Valencia via de BIOPARC Foundation rechtstreeks veldacties door samen te werken met de Big Life Foundation in het hart van het Greater Amboseli-ecosysteem, tussen Kenia en Tanzania.

Terwijl de teams het voortijdige overlijden van Ami diep betreuren, bevestigen zij hun vastberadenheid om deze missie van bewustwording en bescherming van de biodiversiteit voort te zetten, waarbij ze in successen uit het verleden en wetenschappelijke programma's de kracht vinden om hun toewijding aan de bedreigde fauna voort te zetten.